Alles over PBM's

PBM staat voor persoonlijke beschermingsmiddelen: alles wat een medewerker draagt om zich te beschermen tegen risico's voor veiligheid en gezondheid op het werk. Denk aan helmen, veiligheidsbrillen, gehoorbescherming, mondmaskers, handschoenen, veiligheidsschoenen en valbeveiliging. Op deze pagina lees je welke regels er voor PBM gelden, wat de risicocategorieën betekenen en welke normen je per lichaamsdeel tegenkomt, zodat je de juiste bescherming kiest.

Op deze pagina: Wet- en regelgeving · Risicocategorieën I, II en III · Zo kies je de juiste PBM · PBM per lichaamsdeel · Handschoenen en hun normen · Adembescherming · Valbeveiliging · Gebruik, keuring en vervangen · Veelgestelde vragen

Welke wet- en regelgeving geldt voor PBM?

In de hele Europese Unie moeten PBM voldoen aan de PBM-verordening (EU) 2016/425. Die regelt dat een beschermingsmiddel getest is, een CE-markering heeft en geleverd wordt met een gebruiksaanwijzing en een EU-conformiteitsverklaring. Voor bijna elk type PBM is er daarnaast een geharmoniseerde Europese norm met de precieze testeisen, zoals EN 397 voor helmen of EN 388 voor handschoenen.

Voor het gebruik op de werkplek geldt in Nederland de Arbowet. De werkgever moet de risico's in kaart brengen in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en volgens de arbeidshygiënische strategie eerst kijken of een risico bij de bron kan worden weggenomen, bijvoorbeeld met een stillere machine of afzuiging. PBM zijn de laatste stap: de bescherming als andere maatregelen niet genoeg zijn. Is PBM nodig, dan moet de werkgever die kosteloos verstrekken en uitleg geven over het gebruik. De werknemer is op zijn beurt verplicht de PBM te dragen.

Wat betekenen de risicocategorieën I, II en III?

De PBM-verordening deelt beschermingsmiddelen in naar de ernst van het risico. Hoe hoger de categorie, hoe strenger de keuring.

Categorie III dekt onder meer gevaarlijke stoffen, zuurstoftekort, biologische agentia, vallen van hoogte, elektrische schokken, schadelijk geluid, kettingzaagsneden en extreme hitte of kou. Je herkent deze PBM aan het viercijferige nummer van de aangemelde instantie achter de CE-markering.

Hoe kies je de juiste PBM?

1. Breng de risico's in kaart. Gebruik de RI&E of een taakrisicoanalyse: waaraan wordt de medewerker blootgesteld, hoe lang en hoe vaak?
2. Kies de juiste norm en het juiste beschermingsniveau. Een handschoen voor glasbewerking vraagt om een ander snijniveau dan een handschoen voor magazijnwerk.
3. Let op combinaties. Een veiligheidsbril moet goed samengaan met een mondmasker, en gehoorkappen met een helm. Kies onderdelen die op elkaar passen.
4. Zorg voor pasvorm en comfort. PBM die knelt of zweet, wordt afgezet. Laat medewerkers waar mogelijk passen en kiezen.
5. Regel instructie en onderhoud. Leg uit hoe de PBM gedragen, gecontroleerd en vervangen wordt.

PBM per lichaamsdeel: overzicht met normen

Een helm vervang je na een flinke klap, ook als je geen schade ziet. Bij gehoorbescherming kies je een SNR-waarde die past bij het geluidsniveau: te veel demping is ook niet goed, want dan hoor je waarschuwingssignalen en collega's niet meer. Bij kniebeschermers geeft EN 14404 aan of het om losse kniestukken gaat of om inlegstukken in de kniezakken van een werkbroek; lees er meer over in onze blog over de EN 14404-norm.

Werkhandschoenen: welke norm heb je nodig?

Handen raken vaak gewond op het werk. Daarom zijn er veel verschillende handschoenen en normen:

• EN 388 – mechanische risico's. De cijfers staan voor slijtvastheid, snijweerstand (coupe-test), scheurweerstand en doorsteekweerstand. Een letter van A tot F geeft het snijniveau volgens ISO 13997, waarbij F het hoogst is; een extra P betekent stootbescherming. Bekijk snijbestendige handschoenen of lees EN 388 uitgelegd.
• EN ISO 374 – chemicaliën en micro-organismen. Type A, B of C geeft aan tegen hoeveel teststoffen de handschoen minimaal 30 minuten (type C: 10 minuten) bestand is.
• EN 407 – hitte en vuur, zoals bij lassen of werken met hete onderdelen.
• EN 511 – kou, voor buitenwerk en vriescellen.
• EN 12477 – lashandschoenen, type A (meer bescherming) of type B (meer gevoel).

Voor korte, hygiënische taken zijn er wegwerphandschoenen, en voor elektronica ESD-handschoenen. Een handschoen met goede grip, zoals een griphandschoen, voorkomt ook dat gereedschap wegglijdt.

Adembescherming: FFP1, FFP2 of FFP3?

Stofmaskers volgens EN 149 zijn er in drie klassen. Hoe hoger de klasse, hoe minder lucht er langs en door het masker naar binnen lekt:

• FFP1 – maximaal 22% lekkage; voor niet-giftig, hinderlijk stof.
• FFP2 – maximaal 8% lekkage; voor schadelijk stof, zoals bij bouwwerkzaamheden.
• FFP3 – maximaal 2% lekkage; voor zeer schadelijk of kankerverwekkend stof, zoals kwartsstof bij slijpen en zagen in beton.

Een ventiel maakt ademen makkelijker bij langdurig dragen. Maskers met de code NR zijn voor één werkdienst; R betekent herbruikbaar. Een masker beschermt alleen als het goed aansluit: baardharen in de afdichting verminderen de bescherming sterk. Voor gassen en dampen heb je een halfgelaatsmasker met het juiste filter nodig, geen stofmasker.

Valbeveiliging

Valbeveiliging is nodig als er risico is om van hoogte te vallen en een vaste voorziening zoals een leuning of steiger niet mogelijk is. Een valbeveiligingssysteem bestaat altijd uit drie delen: een ankerpunt, een verbindingsmiddel (een vanglijn met valdemper volgens EN 355 of een valstopapparaat volgens EN 360, met karabiners volgens EN 362) en een harnas volgens EN 361. Werk nooit alleen met valbeveiliging en zorg voor een reddingsplan, want na een val moet iemand snel bevrijd worden. Volgens EN 365 en de fabrikanten moet valbeveiliging minimaal één keer per jaar door een deskundige worden gekeurd en na een val direct uit gebruik worden genomen.

Gebruik, keuring en vervangen van PBM

• Controleer PBM voor elk gebruik op beschadigingen, slijtage en de houdbaarheidsdatum.
• Bewaar PBM schoon, droog en uit de zon. UV-licht en hitte verzwakken kunststof en textiel.
• Volg de gebruiksaanwijzing van de fabrikant voor reiniging, levensduur en vervanging.
• Leg keuringen vast, vooral bij valbeveiliging. Een kledingregister helpt om per medewerker bij te houden wat er is uitgegeven.
• Vervang PBM direct na een incident, zoals een helm na een klap of een harnas na een val.

Veelgestelde vragen over PBM

Wat valt er allemaal onder PBM?

Alles wat een medewerker draagt of vasthoudt om zich te beschermen tegen risico's op het werk: helmen, brillen, gehoor- en adembescherming, handschoenen, veiligheidsschoenen, beschermende kleding zoals hi-vis of vlamvertragende kleding, kniebeschermers en valbeveiliging. Gewone werkkleding zonder beschermende functie valt er niet onder.

Wie betaalt PBM, de werkgever of de werknemer?

De werkgever. Volgens de Arbowetgeving moet de werkgever PBM die nodig zijn voor het werk kosteloos verstrekken. Een eigen bijdrage van de werknemer is voor PBM niet toegestaan.

Hoe herken ik of een beschermingsmiddel goedgekeurd is?

Aan de CE-markering, de vermelde norm op het product of de verpakking en de gebruiksaanwijzing met EU-conformiteitsverklaring. Bij categorie III staat er ook een viercijferig nummer van de keuringsinstantie bij de CE-markering.

Hoe vaak moet ik PBM vervangen?

Dat verschilt per product. Wegwerpmaskers en -handschoenen zijn voor eenmalig gebruik. Helmen, harnassen en andere PBM hebben een levensduur die de fabrikant in de gebruiksaanwijzing opgeeft. Vervang PBM altijd direct bij schade of na een incident.

Kan ik PBM zakelijk op rekening bestellen?

Ja. Bedrijven, instellingen en uitzendbureaus kunnen zich zakelijk aanmelden en daarna op rekening bestellen. Twijfel je welke bescherming je nodig hebt? Neem contact met ons op.

Bekijk het volledige assortiment persoonlijke beschermingsmiddelen, of lees ook alles over werkschoenen en alles over werkkleding.